A Plaza Mayor de Bonilla de la Sierra: um passeio com uma planta de 1510
16/11/2026 · 01:03
Da cruz da Praça Maior de Bonilla de la Sierra veem-se parte da colegiada e das arcadas. Há mais de quinhentos anos, o que se podia ver das casas desta mesma praça foi motivo de litígio. A disputa deixou um desenho, datado de por volta de 1510 e conservado no Arquivo da Real Chancillería de Valladolid. Hoje, esse plano guia-nos num passeio pela praça.
O litígio que desenhou a praça
O motivo da disputa era muito concreto: o concelho tinha vedado um troço da praça próximo de umas casas e, segundo denunciou Pedro Maldonado, aquele cercado impedia-os de ver as corridas de touros. Maldonado litigou em nome próprio e como curador dos seus sobrinhos Francisco, Luis e Álvaro de Carvajal.
Para explicar que espaço se discutia, o desenho assinalava edifícios, entradas e propriedades. Entre as legendas aparecem a entrada da fortaleza, as casas do concelho, os talhos e as estalagens. Repete-se também uma palavra hoje pouco habitual: telera, o nome que o plano dá aos cercados.
Este inventário permite imaginar como era a praça quando não havia festejos: um lugar onde se ia comprar, alojar-se ou resolver assuntos do concelho. Quando se corriam touros, também importava de que janela se podiam ver.
Três paragens para comparar o plano com a praça de hoje
- Começa na cruz e olha para a colegiada. É a vista da fachada e uma boa forma de te orientares. No plano, procura a igreja e localiza duas legendas à sua volta: a porta principal e a capela dos Chaves.
- Aproxima-te das arcadas. Procura no desenho a sequência corral de concejo, telera e casas de Maldonado. É a melhor pista para entender o litígio. As casas estão desenhadas de forma esquemática, por isso as legendas ajudam a ler a praça de então, embora não permitam identificar cada fachada atual.
- Segue em direção ao castelo. Antes de deixares a praça, localiza no plano a entrada da fortaleza e a torre mocha. Basta alguns passos para perceber no terreno como estavam perto a igreja, as casas e o castelo na antiga vila episcopal.
O percurso pode fazer-se pelo exterior. Antes de continuar em direção à Puerta de la Villa, volta a olhar a praça desde a cruz. A disputa começou pelo que alguns vizinhos tinham deixado de ver; o desenho que deixaram permite-nos descobrir como se organizava a vida em redor da praça.
Consultar o plano histórico da Praça Maior no PARES
Planeia a tua visita a Bonilla de la Sierra
Fontes: Arquivo da Real Chancillería de Valladolid, Planos de la plaza mayor de Bonilla de la Sierra (Ávila), ca. 1510, cota PLANOS Y DIBUJOS, DESGLOSADOS, 299, e expediente do processo, 1509–1510. Para a leitura do plano: Institución Gran Duque de Alba, La plaza de Bonilla en 1510, e Memoria de Bonilla. Su historia, su arte y sus gentes, pp. 431–432.

